Köpeğim sıkılıyor: 12 belirti ve yapılması gerekenler

Köpeğiniz eve geldiğinizde çöpü devirmiş, terliğinizi parçalamış ya da siz mutfaktayken durmadan havlıyorsa “köpeğim sıkılıyor” sorusu aklınıza gelmiş olabilir. Çoğu zaman haklısınız da. Can sıkıntısı köpeklerde sessiz kalmaz, davranışa döner ve genellikle sizin hoşunuza gitmeyen bir davranışa dönüşür.

Bu yazı, can sıkıntısının en sık görülen 12 belirtisini ve her biri için bugün uygulayabileceğiniz somut bir adımı anlatıyor. Can sıkıntısının neden ortaya çıktığını ve günlük ne kadar zihinsel uyarımın yeterli olduğunu zihinsel aktivite rehberimizde daha geniş ele alıyoruz; bu yazı doğrudan belirtilere ve ilk müdahaleye odaklanıyor.

Önce şunu eleyin: gerçekten can sıkıntısı mı?

Aşağıdaki listedeki davranışların hiçbiri tek başına kesin bir teşhis değildir. Kemirme yavru köpekte diş çıkarmayla, aşırı yalama bir deri sorunuyla, huzursuzluk ağrıyla ilişkili olabilir.

Bir davranış son haftalarda aniden ortaya çıktıysa, hızla ağırlaştıysa ya da iştah, uyku ya da tuvalet alışkanlığında bir değişiklikle birlikte geliyorsa, bunu can sıkıntısına bağlamadan önce veteriner hekiminize danışın. Tıbbi bir sebep dışlandıktan sonra aşağıdaki liste anlamlı hale gelir.

Can sıkıntısının 12 belirtisi

Her belirtinin altında kısa bir açıklama ve o gün uygulayabileceğiniz bir ilk adım var. Belirtilerin birkaçı aynı anda görülüyorsa zihinsel uyarım eksikliği olası sebepler arasındadır.

1. Eşya, mobilya ya da ayakkabı kemirme. Çiğnemek köpekler için hem doğal hem sakinleştirici bir davranıştır; uygun bir hedef bulamayan köpek eline geçeni kemirir. Yapılması gereken: evin görünür bir noktasına dayanıklı bir çiğneme oyuncağı koyun ve eşya kemirdiğinde köpeği o oyuncağa yönlendirin.

2. Sebepsiz görünen, uzun süren havlama. Dışarıda bir şey olmadan, sizi izleyerek ya da boşluğa doğru süren havlama genellikle dikkat çekme ya da meşguliyet arayışıdır. Yapılması gereken: havlama başladığı anda köpeğe kısa bir görev verin, örneğin otur ya da bir odaya git komutu; sakinleştiğinde ödüllendirin.

3. Yerinde duramama, odalar arasında amaçsız dolanma. Köpek oturmaz, yatmaz, sürekli pozisyon değiştirir. Yapılması gereken: beş dakikalık kısa bir koku arama oyunu kurun; çoğu köpek bu tür bir görevden sonra kendiliğinden yere yatar.

4. Çöp kovasını karıştırma, tezgâha uzanma, dolap açma. Köpek burada da bir iş arıyordur, sizinkini beğenmese de. Yapılması gereken: erişilebilir noktaları kapatmakla birlikte, günlük mama porsiyonunun bir kısmını bir arama oyununa taşıyın; keşfetme ihtiyacı başka bir kanaldan karşılanınca bu davranış azalır.

5. Sizi dürtme, üstünüze atlama, ayağınızın dibinde inleme. Aşırı dikkat çekme, köpeğin uyarım eksikliğini sizden karşılamaya çalıştığının işaretidir. Yapılması gereken: bu davranışa tepki vermek yerine köpeği bağımsız oynayabileceği bir oyuncağa yönlendirin; dikkat sadece köpek sakinken verilsin.

6. Kendini tekrarlayan davranışlar: kuyruk kovalama, gölge ya da ışık kovalama, aşırı yalama. Bu tür tekrarlayan hareketler bazen tıbbi ya da nörolojik bir kökene de dayanabilir. Yapılması gereken: sıklığını ve süresini birkaç gün not edin; günlük aktivite eklemekle azalmıyorsa veteriner hekime danışın.

7. Yürüyüşten sonra bile sakinleşememe. Uzun bir yürüyüşün ardından hâlâ dolanan bir köpekte eksik olan genellikle kas değil, zihin yorgunluğudur. Yapılması gereken: yürüyüşün son on dakikasını serbest koklama yürüyüşüne çevirin; rotayı ve hızı köpek belirlesin.

8. Aşırı hızlı yeme, mama kabı boşalınca huzursuzlanma. Yemek köpek için nadiren bir arama süreci olduğunda, önündeki fırsat bittiğinde huzursuzluk hemen başlar. Yapılması gereken: bir öğünü yavaş yeme kabına ya da koklama matına aktarın; mama kabını bırakıp koklama matıyla beslemeyi ayrı bir yazıda ayrıntılı anlatıyoruz.

9. Halıda ya da bahçede kazma hareketleri. Kazmak köpeklerin doğal bir davranışıdır ve enerjisini boşaltacak bir çıkış bulamayınca eve taşınır. Yapılması gereken: uygunsa bahçede kazabileceği belirli bir köşe ayırın; iç mekânda karton kutu yırtma gibi güvenli bir alternatif sunun.

10. Misafir geldiğinde ya da kapı çaldığında kontrolsüz coşku. Aşırı tepki, günün geri kalanında biriken enerjinin ilk fırsatta boşalmasıdır. Yapılması gereken: kapı öncesinde kısa bir eğitim çalışmasıyla köpeği zihinsel olarak yorun; sakin bir köpek yeni bir uyarana daha ölçülü tepki verir.

11. Gün içinde huzursuz, kesik kesik uyuma. Sağlıklı bir yetişkin köpek günün büyük bölümünü uyuyarak geçirir; sürekli uyanıp yeniden yatan bir köpek doyurulmamış bir ihtiyacın peşindedir. Yapılması gereken: günü tek uzun bir seans yerine sabah, öğle ve akşama yayılmış kısa aktivitelere bölün.

12. Kendi patisini ya da kuyruğunu aşırı yalama ya da ısırma. Bu belirti alerji ya da deri sorunlarıyla da örtüşebilir, bu yüzden listedeki en dikkatli değerlendirilmesi gereken maddedir. Yapılması gereken: bölgede kızarıklık, tüy dökülmesi ya da yara varsa önce veteriner hekime gösterin; fiziksel bir sebep yoksa çiğneme ve yalama temelli sakinleştirici aktivitelere geçin.

Genel çözüm: günlük zihinsel uyarımı kapatmak

Yukarıdaki maddelerin çoğu tek bir kaynağa çıkıyor: köpeğin günü, düşünmesini gerektiren bir iş içermiyor. Sağlıklı bir yetişkin köpek için günde toplam yirmi ile otuz dakikalık zihinsel aktivite iyi bir başlangıç noktası; süreyi seanslara bölmek, hangi aktivite tiplerinin işe yaradığı ve ırka göre nasıl uyarlandığı zihinsel aktivite rehberimizde ayrıntılı anlatılıyor.

Başlamak için en düşük eşikli seçenek koku çalışmasıdır, çünkü köpeğin doğasında zaten var ve hiçbir ön eğitim gerektirmez. Bir koklama matı bu işi kumaş katmanlarının arasına saklanan ödüllerle yapar; matın ne olduğu, nasıl seçildiği ve nasıl kullanıldığı koklama matı rehberimizde baştan sona ele alınıyor. Mekanizma çözmeyi seven, daha çok kas kullandığı bir uğraş isteyen köpekler içinse zeka oyuncakları rehberimiz farklı zorluk seviyelerini karşılaştırıyor.

Hangi aktiviteyi seçerseniz seçin, iki kural değişmiyor: seansı köpeğin ilgisiyle bitirin, kronometreyle değil; ve ödülleri günlük mama porsiyonuna eklemeyin, ondan düşün.

Ne zaman veteriner hekime ya da davranış uzmanına danışmalı?

Zihinsel aktivite eklemek bir refah yatırımıdır, ama her huzursuzluğun çözümü değildir. Aşağıdaki durumlarda beklemeyin:

• Bir davranış aniden ortaya çıktıysa ya da kısa sürede belirgin şekilde ağırlaştıysa
• Huzursuzluğa iştah, uyku ya da tuvalet alışkanlığında bir değişiklik eşlik ediyorsa
• Köpek kendine zarar veriyorsa: aşırı yalamadan kaynaklanan yara, tüy koparma, kanamalı kemirme
• Siz evden çıktığınızda panik düzeyinde bir tepki ya da kaçma girişimi varsa; belirtileri ve kademeli alıştırma adımlarını ayrılık anksiyetesi rehberimizde ayrı ele alıyoruz
• İki haftalık düzenli aktivite uygulamasına rağmen belirtiler aynı kalıyor ya da ağırlaşıyorsa

Bu tabloların hiçbiri yalnızca daha fazla oyunla çözülmez. Önce veteriner hekim tıbbi sebepleri elemeli, gerekirse ödül temelli yöntemlerle çalışan bir davranış uzmanı sürece dahil olmalıdır.

Köpeğinizin ilk denemesi için hazır bir yüzeye ihtiyacınız yoksa bir havluyla başlayabilirsiniz; adımları DIY yapım rehberimizde anlattık. El yapımı koklama matımız yakında satışta; ön kayıt listesine katılırsanız lansman gününde %20 indirim kodunuz e-postanıza gelir.